O nas

OPIEKA PALIATYWNO-HOSPICYJNA

TROCHĘ HISTORII…

W piśmiennictwie medycznym spotykanych jest wiele określeń związanych z opieką paliatywną, często zaczerpniętych z języka angielskiego lub łacińskiego, niekiedy trudnych do sprecyzowania i rozróżnienia. Opieka paliatywna i hospicyjna są terminami równoznacznymi i używanymi w wielu krajach wymiennie (zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia WHO). Tradycyjnie opieka hospicyjna nawiązuje do społecznego ruchu hospicyjnego, który podkreślał szczególną wagę duchowego towarzyszenia chorym.

Pallium (łac.) – maska, obszerny płaszcz; opieka paliatywna „maskuje” skutki nieuleczalnej choroby, otula płaszczem ochronnym chorych i jego bliskich;

Palliative (ang.) – łagodzący, uśmierzający.

Hospicjum – hospitium, wywodzące się od hospes (łac.) – gościnność, udzielanie gościny, przyjmowanie i otaczanie opieką podróżnych, hospitality (ang.) – gościnność, hospital – szpital, hostel – gościniec; instytucja opieki paliatywnej funkcjonująca w ramach systemu opieki zdrowotnej.

Hospicja (początki – pierwsze wieki po narodzeniu Chrystusa) tworzone były przy kościołach, obejmowały opieką umierających, bezdomnych i biednych. W średniowieczu określano tak miejsce schronienia dla pielgrzymów i podróżnych. Dla wielu zgromadzeń duchownych opieka nad chorymi stała się podstawowym elementem reguły zakonnej (np. dla Zgromadzenia Sióstr Miłosierdzia, czy Zakonu Bonifratrów).

Pierwszy dom wyłącznie dla umierających, nazwany Hospicjum Kalwaria został założony w 1842 roku w Lyonie przez Jeanne Garnier, podobne schroniska dla nieuleczalnie chorych powstawały w Irlandii i Anglii. Za twórcę współczesnej opieki paliatywnej uznawana jest Cecile Saunders, pielęgniarka i lekarka, która założyła w roku 1967 w Londynie Hospicjum św. Krzysztofa, uważane za światowe centrum opieki hospicyjnej, ośrodek edukacji dla personelu medycznego i wolontariuszy, miejsce, w którym powstały podstawy medycyny paliatywnej. W Polsce pierwsze hospicjum założono w 1983 roku w Gdańsku – Hospicjum Pallottinum.

DZISIAJ…

Opieka paliatywna według definicji WHO z 2002 roku to postępowanie mające na celu poprawę jakości życia chorych ich rodzin w obliczu problemów związanych z nieuleczalna chorobą. Szczególnie istotne jest tu leczenie bólu i innych objawów fizycznych oraz zapobieganie ich powstawaniu, a także rozwiązywanie problemów psychosocjalnych i duchowych. Definicja ta podkreśla wielowymiarowość ludzkiej kondycji oraz wskazuje na maksymalizacje jakości życia zarówno samego pacjenta jaki i jego rodziny – rozumianą jako usuwanie lub zmniejszanie dolegliwości fizycznych i psychicznych oraz łagodzenie cierpień duchowych – jako ostateczny jej cel.

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 29 sierpnia 2009 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki paliatywnej i hospicyjnej określa świadczenia opieki paliatywnej i hospicyjnej, jako „wszechstronną, całościową opiekę nad świadczeniobiorcami chorującymi na nieuleczalne, niepoddające się leczeniu przyczynowemu, postępujące choroby. Opieka ta ma na celu zapobieganie bólowi i innym objawom somatycznym oraz ich uśmierzanie, łagodzenie cierpień psychicznych, duchowych i socjalnych”

IDEA OPIEKI PALIATYWNO-HOSPICYJNEJ…

Opieka paliatywno-hospicyjna charakteryzuje się szczególną filozofią. Oparta jest ona na empatii, życzliwości i serdeczności zarówno dla samego chorego jaki i dla jego rodziny. Zmierza do zapewnienia ulgi w cierpieniu, przy poszanowaniu i zaakceptowaniu człowieka cierpiącego niezależnie od reprezentowanych przez niego poglądów, poziomu wykształcenia, trybu życia, wyznawanej religii, czy jakichkolwiek innych czynników.

Szczególnie istotne w omawianej rzeczywistości jest również przygotowanie chorego i jego rodziny do spokojnej śmierci. Przekłada się to na pomoc choremu w dotarciu do momentu śmierci zgodne z jego własną osobowością, filozofią życia i śmierci oraz warunkami rodzinnymi i kulturowymi.

W systemie opieki paliatywno-hospicyjnej, zgodnie z jej zasadami etycznymi system wartości chorego, jego filozofia życia czy religia nie podlegają ocenie, są szanowane i uznawane. Dostęp do opieki umożliwiany jest choremu bez względu na płeć, wiek, narodowość, rasę czy też status społeczny. Szczególnie istotne przy tym wszystkim jest również udzielanie wsparcia rodzinie chorego, zarówno w czasie trwania jego choroby jak i w okresie osierocenia.

Ogarnięcie całościowe chorego: jego bólu somatycznego, bólu psychicznego, społecznego, egzystencjalnego jest ogromnie trudne, dlatego też wymaga zaangażowania się w opiekę zespołu ludzi w tym celu przygotowanych, by udało się złagodzić dolegliwości skutków rozwijającej się choroby, przynieść ulgę w cierpieniu, by wyciszyć lęki i niepokoje, by wypełnić samotność obecnością drugiej osoby. Zaspokojenie, choćby w części potrzeb chorego terminalnie pozwala mu na pełniejsze uczestniczenie w tym bardzo trudnym okresie życia.

CELE OPIEKI PALIATYWNO-HOSPICYJNEJ:

poprawa jakości życia chorych osiągana poprzez łagodzenie cierpienia fizycznego, duchowego i społecznego,

aktywizacja do możliwie pełnego życia, pomimo postępu choroby,

uczynienie godnym ostatniego okresu życia chorego,

wspomaganie rodziny i przyjaciół w ich wysiłku towarzyszenia tym, którzy zbliżają się do kresu życia,

pomoc bliskim w przeżyciu okresu żałoby.

 

Opieka paliatywno-hospicyjna jest najbardziej rozpowszechnioną formą opieki nad umierającymi. W sytuacjach, w których niemożliwe jest wyleczenie, a przedłużanie życia staje się bezsensowne i kiedy śmierć i umieranie są nieuniknione hospicjum ma na celu zapewnienie jak najlepszej opieki medycznej, pielęgniarskiej, psychologicznej i pastoralnej dla wsparcia chorego, a także rodziny chorego w okresie choroby, umierania i żałoby. Podstawowe znaczenie ma zwalczanie trudnego do opanowania bólu i innych objawów somatycznych oraz wsparcie psychologiczne, duchowe i socjalne, łagodzenie cierpień, wspomaganie rodzin w trakcie choroby i po osieroceniu. Głównym celem jest osiągnięcie możliwie najwyższej jakości życia chorych i ich rodzin. Opieka paliatywna szanuje życie i jest przeciwna eutanazji.